Η Ιστορία μας

Το 1981 μία ομάδα γυναικών στην Αθήνα γνωρίζει την τεχνική πλεξίματος δαντέλας με κοπανέλια στο Κέντρο Λαϊκής Τέχνης και Παράδοσης Αγγελικής Χατζημιχάλη στην Πλάκα.

 

Η εμπνευσμένη διδασκαλία και αγάπη της δασκάλας τους κ. Χριστίνας Κουστουράκη - Κουκουλάρη για τη δαντέλα αυτή, οδήγησε το 1989 την ομάδα, στην ίδρυση συλλόγου με την επωνυμία: «ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΔΙΑΣΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΟΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΟΠΑΝΕΛΙΟΥ  ¨ΧΡΙΣΤΙΝΑ¨».

Σκοπός του Συλλόγου είναι η διάσωση και διάδοση του Κρητικού Κοπανελιού και γενικώς του Ελληνικού Κοπανελιού και της Ελληνικής Δαντέλας, η έρευνα των τεχνικών του, η μελέτη και η σύγκρισή τους.

Ο Σύλλογος επιδιώκει την διάσωση και διάδοση του Κοπανελιού με τα εξής μέσα:

α    Με τη διδασκαλία μαθημάτων για τη συνέχιση της παραδοσιακής τεχνικής του Κοπανελιού και την εκπαίδευση προσώπων που θα μπορούν να το διδάξουν.

Ο Σύλλογος λειτουργεί σχολή για την εκμάθηση του Κρητικού Κοπανελιού με μεγάλη προσέλευση μαθητριών από 8 έως 88 ετών. Πλούτισε δε, τις δραστηριότητές του παραδίδοντας και άλλα μαθήματα. Το 2000 Κρητικές Δεσιές, Βελονάκι, Νησιώτικο κοπανέλι και Μπιμπίλα ενώ από το 2006 διδάσκονται Λασέ, Σαϊτα (frivolité), Αζούρ-Ασπροκέντι, Χιώτικο Μωσαϊκό και Βενίζ. Διευρύνοντας τον κύκλο των μαθημάτων του προγραμματίζει διδασκαλία και άλλων τεχνικών δαντέλας που αναπτύχθηκαν στον Ελλαδικό χώρο.

β    Με ενημερωτικές εκθέσεις, συγκεντρώσεις, διαλέξεις, εκδόσεις και σεμινάρια για την πληροφόρηση του κοινού σχετικά με την τεχνική του Κοπανελιού, την ιστορία του και το χαρακτήρα του που αποτελεί στοιχείο της Εθνικής μας κληρονομιάς και παράδοσης.

Από το 1990 μέχρι σήμερα, έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 25  εκθέσεις μαθητριών σε πολλούς δήμους της Αθήνας καθώς και στην επαρχία και νησιά της Ελλάδος. Έχουν γίνει παρουσιάσεις σε τηλεοπτικούς σταθμούς στην Ελλάδα, Αγγλία, Φινλανδία, Ιταλία και στο CNN. Δημοσιεύσεις στα περιοδικά ΠΡΑΚΤΙΚΗ, ΕΝΔΟΧΩΡΑ, ΑΛΕΞΙΑ και στις  εφημερίδες ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΑΠΟΚΩΡΟΝΑ, ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ, ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΜΗΛΟΥ, ΑΝΑΤΟΛΗ, ¨ΦΑΡΟΣ¨ ΒΑΡΒΑΣΙΟΥ – ΧΙΟΣ και ΧΙΑΚΑ ΝΕΑ. Συνεργάζεται δε, με τον  LACE GUILD (Αγγλίας) και τα περιοδικά AUSTRALIAN LACE (Αυστραλίας), LACEEXPRESS (Γερμανίας) και LACE MAKERS (Αγγλίας). Επίσης έχουν πραγματοποιηθεί ενημερωτικές ομιλίες από Έλληνες επιστήμονες όπως κ.κ. Τατιάνα Γιανναρά, Λαογράφο, Αλεξάνδρα Σταυρακάκη Δικηγόρο, Λίλα ντε Τσάβες, Εθνολόγο και Ηρώ Σγουράκη Παραγωγό TV.

γ    Με τη δημιουργία αρχείου παλιών και νέων σχεδίων κοπανελιού, και τη διάθεσή τους για την γνωριμία, εξάπλωση και διάσωσή τους.

Ο Σύλλογος διαθέτει ήδη περισσότερες από 2000 φωτογραφίες, διαφάνειες, σχέδια, δείγματα παλαιών και νέων δαντελών.

Απώτερος σκοπός του Συλλόγου είναι η συγκέντρωση παλιών έργων κοπανελιού και η προσφορά τους οπωσδήποτε σε μουσείο, προκειμένου τα έργα να διασωθούν και να γίνουν γνωστά στο ευρύ κοινό.

δ      Με επισκέψεις στις περιοχές που εξακολουθούν και σήμερα να δουλεύουν το Κοπανέλι.

Ο Σύλλογος από της ιδρύσεώς του έως και σήμερα επισκέπτεται όλες τις περιοχές της Ελλάδος, όπου υπήρξε άνθιση αυτής της δαντέλας, συναντά τις λιγοστές πλέκτριες που υπάρχουν ακόμα και τονώνει το ενδιαφέρον για την συνέχιση των μαθημάτων και τη δημιουργία δαντελών. Καταγράφει ό,τι πληροφορίες υπάρχουν, φωτογραφίζει όσα κομμάτια βρει, δημιουργεί αρχείο με ζωντανές μαρτυρίες, ευαισθητοποιεί τον κόσμο με προσωπικές επαφές με τα πολιτιστικά κέντρα κάθε περιοχής, διοργανώνει ομιλίες, εκθέσεις, συνεντεύξεις στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και έχει μείνει κατάπληκτος με την ανταπόκριση του κόσμου.

Με την μέχρι τώρα έρευνά του έχει καταγράψει ότι η δαντέλα αυτή πλέκεται ακόμα στην Κρήτη, Αίγινα, Μήλο, Αττική, Σαλαμίνα, Μέγαρα, Μυτιλήνη, Κεφαλονιά, Ιθάκη και Χίο. Κάθε τόπος έχει την δική του τεχνική.

Σε πολλά λαογραφικά μουσεία μπορεί κανείς να θαυμάσει δείγματα της δαντέλας με κοπανέλι, πλεγμένα στον Ελληνικό χώρο, επηρεασμένα όμως από τις τεχνικές της Ευρώπης. Από αυτά το πλέον οργανωμένο μουσείο είναι το Κοργιαλένειο Λαογραφικό Μουσείο της Κεφαλονιάς.

Στην Κρήτη, σε ένα μικρό χωριό του νομού Χανίων, το Γαβαλοχώρι, υπάρχει Μουσείο πλούσιο σε εκθέματα δαντέλας με κοπανέλι. Η εικόνα που παρουσιάζει το καλοκαίρι το χωριό με τις πλέκτριες στις αυλές που κρατούν ζωντανή την παράδοση, είναι μοναδική για τον Ελλαδικό χώρο. Η παράδοση της δαντέλας αυτής ξεκίνησε και συνεχίζεται στην Ιερά Μονή Κορακιών - Ακρωτήρι Χανιά. Εκεί οι μοναχές, από τις αρχές του αιώνα, μύησαν τις γυναίκες των γειτονικών χωρίων στην τέχνη της δαντέλας και συνέβαλαν στη διάδοσή του.

Το Ιστορικό Μουσείο Κρήτης (Ηράκλειο) διαθέτει αξιόλογη συλλογή δαντέλας κοπανελιού καθώς και μέρος της συλλογής του Λόρδου Sandwith. Επίσης το Ιστορικό Αρχείο Κρήτης (Χανιά) έχει λίγα ¨κολέτα¨ και δαντέλες από την συλλογή Sandwith.

ε      Με τη συμμετοχή σε συνέδρια και εκθέσεις παρεμφερών συλλόγων.

Ο Σύλλογος έλαβε μέρος: στην 7η και 8η διεθνή έκθεση στο San Sepolcro της Ιταλίας το 1996 και 1998 αντίστοιχα, στο Bailleul της Γαλλίας το 2001 και στο San Sepolcro το 2004 και 2006.

Το 1994 ο Σύλλογος έγινε μέλος του O.I.D.F.A. (Organisation Internationale de la Dentelle au Fuseau et à lAiguille), του  παγκοσμίου οργανισμού δαντέλας με έδρα το Παρίσι. Συνέβαλλε δυναμικά στην πραγματοποίηση του 12ου διεθνές συνεδρίου του O.I.D.F.A. στην Αθήνα το 2006. Ήταν μία σημαντική στιγμή για τον Σύλλογο και για την Ελλάδα. Έλληνες και ξένοι σύνεδροι επισκέφτηκαν τις εκθέσεις που διοργανώθηκαν στην Αθήνα, Αίγινα, Ναύπλιο, Κόρινθο, Κρήτη και Χίο. Εκτός από τις εκθέσεις των Ελληνικών έργων πραγματοποιήθηκε και έκθεση με έργα από τις άλλες χώρες μέλη του O.I.D.F.A. Το συνέδριο παρουσιάστηκε από του τηλεοπτικούς σταθμούς ΝΕΤ, ALPHA και MEGA. Έγινε επίσης αναφορά για τα μαθήματα των ελληνικών τεχνικών δαντέλας στους ξένους σύνεδρους.

Εκτός από το 2006 στην Αθήνα, συμμετείχε στα συνέδρια:

 

1996

7ο συνέδριο

Turku Φινλανδία

1998

8ο συνέδριο

Gent Βέλγιο

2000

9ο συνέδριο

Lund Σουηδία

2002

10ο συνέδριο

Nottingham Αγγλία

2004

11ο συνέδριο

Πράγα Τσεχία

2008

13ο συνέδριο

Groningen Ολλανδία

2010

14ο συνέδριο

Kobe Ιαπωνία

2012

15ο συνέδριο

Caen Γαλλία

2014

16ο συνέδριο

Adelaide Αυστραλία

2016

17ο συνέδριο

Ljubljana Σλοβενία

 

 

Το 1999 με πρόταση του Συλλόγου και τη βοήθεια δύο μελών του, ο Ε.Ο.Μ.Μ.Ε.Χ. ανέλαβε την έκδοση πολυτελούς λευκώματος με θέμα «Οι Ελληνικές Δαντέλες στο Μουσείο Βικτορίας και Αλβέρτου» (στο Λονδίνο). Το βιβλίο είναι δίγλωσσο, πωλείται σε όλες τις χώρες τη Ευρώπης και προβάλλει διεθνώς τις Κρητικές κυρίως δαντέλες του 17ου έως 19ου αιώνα.

Με αφορμή την συμπλήρωση των 20 χρόνων λειτουργίας, το 2009, εκδόθηκε αναμνηστικό λεύκωμα με πληροφορίες για την πορεία του Συλλόγου. Το λεύκωμα επίσης περιλαμβάνει φωτογραφικό υλικό με αντιπροσωπευτικά έργα από όλα τα μαθήματα που διδάσκονται στο Σύλλογο καθώς και ένθετο με τα σχέδια των έργων με κοπανέλι.

Στα άμεσα σχέδια του Συλλόγου για τα επόμενα χρόνια είναι η συγγραφή βιβλίου για το Ελληνικό Κοπανέλι (έχει συγκεντρωθεί υλικό) και η στέγαση του Συλλόγου σε αίθουσα κάποιου Δημοσίου ή Ιδιωτικού φορέα, ώστε να λειτουργεί μόνιμη έκθεση.